ایده اصلی امیرکبیر در تأسیس دارالفنون، بر پایه پیوند میان نوآوری در آموزش و توسعه علمی در ایران، قرار داشت. او با توجهبه نیاز کشور به تکنولوژی و علوم نوین، این آموزشگاه را راهاندازی کرد تا پایههای علم مدرن در کشور بنیانگذاری شود. هدف او ایجاد یک مرکز علمی و فناوری بود که از طریق آموزشهای نوین و تربیت محققان، مسیر ترقی علمی و صنعتی ایران هموار گردد، و این آموزشگاه نقش مهمی در توسعه علمی و فرهنگی کشور ایفا کند. همچنین، دارالفنون بستری فراهم نمود تا دانشآموختگان بتوانند در حوزههای علم و صنعت کشور نقشآفرینی کنند و راهحلهای جدید برای مشکلات ملی ارائه دهند.
در دوران قاجار، ایران به شدت نیازمند اصلاحات در نظام آموزشی و علمی بود. امیرکبیر با درک این نیاز، اقدام به تأسیس دارالفنون کرد تا راه را برای تحول در آموزش و پژوهش در کشور هموار سازد. این اقدام، نقطه عطفی در تاریخ آموزش ایران محسوب میشود که با هدف بهکارگیری روشهای نوین آموزشی، تربیت نیروی متخصص، و توسعه علوم مختلف صورت گرفت. او برای عملیکردن این هدف، همکاری با استادان و دانشمندان خارجی را در برنامههای آموزشگاه در نظر گرفت و بهرهگیری از دانش روز را سرلوحه کار قرار داد. دارالفنون علاوه بر آموزش، تولید علم و پژوهش را نیز ترویج میداد، و این رویکرد، ثمرهای بود که در طول زمان، ایران را به سمت توسعه علمی سوق داد. امیرکبیر باور داشت که اصلاحات بنیادین در آموزش، کلید اصلی پیشرفت و استقلال کشور است و این فکر، همواره راهنمای اقدامات او بوده است.