گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت می‌تواند مبارزه با روایت‌های افراطی را تقویت کند

گفت‌وگوی اسلام و مسیحیت می‌تواند مبارزه با روایت‌های افراطی را تقویت کند

بررسی نقش واکنش‌های مسیحی در تحولات نظامی و مسائلی درباره جنگ و صلح

به گزارش روزباتو، حجت الاسلام والمسلمین محمد صحاف کاشانی در پیش از ظهر روز یکشنبه در نشست رونمایی از پوستر همایش بین‌المللی «الهیات و اخلاق جنگ و صلح» که با حضور خبرنگاران برگزار شد، به ابعاد فرهنگی و اعتقادی تحولات و درگیری‌های اخیر اشاره کرد. او گفت که یکی از موضوعات برجسته‌ای که در جریان این تحولات توجه‌ها را جلب کرد، واکنش‌های بعضی بخش‌های جهان مسیحیت نسبت به رویدادهای نظامی و مواضع برخی رهبران و چهره‌های شاخص این جامعه دینی بود.

وی افزود: در میان این واکنش‌ها، موضع‌گیری پاپ اهمیت ویژه‌ای داشت، چون در سال‌های اخیر کمتر شاهد چنین واکنشی صریح و مستقیم از سوی عالی‌ترین مقام کلیسای کاتولیک نسبت به تحولات و رخدادهای جنگی بوده‌ایم. همچنین، تعداد قابل توجهی از اندیشمندان و نخبگان مسیحی مواضع روشنی در مقابل این رویدادها اتخاذ کردند.

استفاده جریان‌های افراط‌گرا از مفاهیم دینی در تأیید جنگ

این پژوهشگر توضیح داد، برخی جریان‌های افراط‌گرای مسیحی در آمریکا در جریان جنگ اخیر، از مفاهیم دینی برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات نظامی بهره بردند. در مواردی، سیاستمداران مانند دونالد ترامپ در مواضع خود به آموزه‌های مسیحیت استناد کردند و تلاش کردند کارهای نظامی را در قالب مفاهینی نظیر جنگ صلیبی و نبرد پایان‌زمان تفسیر نمایند.

او ادامه داد: حتی در این چارچوب، برخی آیات و مفاهیم کتاب مقدس برای توجیه ضرورت جنگ و رفتارهای خشن به کار گرفته شد، و تلاش شد تا این خشونت‌ها در قالب برداشت‌های مذهبی و با هدف بازگرداندن مجدد مسیحیت به صحنه، تبیین گردد.

در مقابل، نخبگان و شخصیت‌های دینی مسیحیت مواضع متفاوتی گرفتند

صحاف کاشانی اشاره کرد که در مقابل این جریان، گروهی دیگر از رهبران دینی و نخبگان مسیحی قرار داشتند که میان تعالیم اصیل مسیحیت و خشونت‌های رخ‌داده تمایز قائل شدند و اجازه ندادند اقدامات خشونت‌آمیز به نام دین مسیحیت معرفی شود.

نقش شناخت و آگاهی در مقابله با ناآگاهی و بهره‌برداری افراط‌گرایان

وی با تأکید بر اهمیت توجه به ابعاد فرهنگی و اعتقادی جنگ، بیان کرد این تحولات نشان داد که جنگ تنها مسائل نظامی و سیاسی نیست، بلکه پشتوانه‌ای فرهنگی، رسانه‌ای و اعتقادی دارد. نحوه برخورد با این مسائل در شکل‌گیری افکار عمومی و روایت‌های بین‌المللی بسیار مؤثر است.

او افزود: اگر در این حوزه‌ها عملکرد مناسبی نداشته باشیم، رقیبان رسانه‌ای می‌توانند نقش مهم روایت‌ها را در عرصه جهانی به عهده بگیرند و شرایطی را فراهم آورند که قربانیان، به‌جای مظلوم، به عنوان عاملان خشونت شناسانده شوند.

برنامه‌ریزی برای همایش بین‌المللی درباره اسلام و مسیحیت در موضوع جنگ و صلح

صحاف کاشانی از برگزاری همایش بین‌المللی «الهیات و اخلاق جنگ و صلح» با تمرکز بر دیدگاه‌های اسلام و مسیحیت خبر داد و هدف اصلی را بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک اندیشمندان دو دین در تبیین مفاهیم جنگ، صلح و اخلاق عنوان کرد. این رویداد بستر مناسبی برای گفت‌وگوی نخبگان و تبادل نظر میان رؤسای فکری دارد.

او با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام خاطرنشان کرد که بر اساس این نقل، مردم دشمن آن چیزی هستند که از آن آگاهی ندارند. این اصل به منشأ بسیاری از دشمنی‌ها و تعارض‌های دینی و فرهنگی اشاره می‌کند.

وی ادامه داد: همواره جریان‌های افراطی در تاریخ، برای پیشبرد اهداف خود، از جهل و ناآگاهی بهره برده‌اند و هر چه شناخت متقابل کم‌تر باشد، فضای ترس، دشمن‌ساختن و برداشت‌های نادرست تقویت می‌شود.

شناخت متقابل، کلید محدود کردن ابزارهای افراط‌گرایی

این عضو هیئت علمی نقش آگاهی و دانش را در کاهش تنش‌های اعتقادی مهم دانست و گفت: هرچه پیروان ادیان نسبت به باورها و هویت دیگران شناخت عمیق‌تری داشته باشند، تصویرهای نادرست و هیولاسازی‌های متقابل کم‌تر می‌شود. این نوع تصویرسازی‌ها، مسیر خشونت و ناامنی را هموار می‌کند.

وی افزود: تجربیات نشست‌ها و گفت‌وگوهای مستقیم میان مسلمانان و مسیحیان نشان می‌دهد که جایگزینی گفت‌وگوی عمیق و مبتنی بر شناخت، می‌تواند به تقویت همکاری‌ها و کاهش دشمنی‌ها کمک کند و ابزارهای ترویج خشونت را از دست جریان‌های افراط‌گرا خارج کند.

تداوم ارتباطات علمی برای رفع تصورات نادرست

صحاف کاشانی بر اهمیت استمرار گفتگوهای علمی تأکید کرد و گفت: این رابطه نباید محدود به چند نشست کوتاه باشد، بلکه باید از طریق همکاری‌های پژوهشی، مطالعات مشترک و تبادل تجربیات و دیدگاه‌ها در سطح جهانی ادامه یابد.

او بیان داشت که افراد حاضر در این همایش‌ها در کشورهای خود به عنوان نمایندگان فرهنگی و علمی شناخته شده و می‌توانند نقش مهمی در انتقال تصویر واقعی از اقوام و مذاهب ایفا کنند. روایت‌هایی که از تجربیات این دیدارهای علمی به‌دست می‌آید، در جهت اصلاح تصورات نادرست نقش آفرین خواهد بود.

اهداف و دستاوردهای همایش‌های بین‌المللی در تقویت گفت‌وگوی ادیان

صحاف کاشانی با تأکید بر اهمیت تبیین صحیح تعالیم اسلام، هدف اصلی از برگزاری اینگونه همایش‌ها را رفع تصورات نادرست و ایجاد درک صحیح و واقعی از اسلام و مسیحیت در سطح جهانی عنوان کرد. تلاش بر این است که از ظرفیت گفتگو برای اصلاح برداشت‌های نادرست بهره گرفته شود.

او به سابقه برگزاری همایش‌های مشترک میان پژوهشگران مسلمان و مسیحی اشاره کرد و گفت: نمونه‌ای از این تلاش‌ها، همایش بین‌المللی «مطالعات تطبیقی اخلاق در اسلام و مسیحیت» بود که در آن نزدیک به ۱۰۰ استاد و پژوهشگر از ۲۵ کشور جهان شرکت کردند. نتیجه این رویداد، تولید مجموعه‌ای از آثار پژوهشی و همکاری‌های علمی گسترده بود.

این آثار که در قالب ۲۰ جلد کتاب گردآوری شده و بیشتر آنها به زبان انگلیسی و در کانادا منتشر شده‌اند، در مراکز معتبر جهان نظیر کتاب‌فروشی‌های دانشگاه هاروارد و آکسفورد و حتی فروشگاه‌های زنجیره‌ای همچون والمارت، عرضه شده است. این نشان‌دهنده ظرفیت علمی بین‌المللی این همکاری‌ها است.

همکاری‌های علمی و آثار مشترک میان پژوهشگران ادیان

صحاف کاشانی ادامه داد که علاوه بر تولید کتاب، حدود ۱۳ حلقه مطالعه تخصصی میان پژوهشگران مسلمان و مسیحی در چند کشور دنیا شکل گرفت و منجر به برگزاری وبینارها، نشست‌های علمی و سفرهای علمی متقابل شد. این فعالیت‌ها، فرصت‌هایی برای آشنایی بیشتر با ظرفیت‌های فرهنگی و علمی هر طرف فراهم کرد.

از جمله آثار مشترک تولید شده، می‌توان به «نقش ادیان در پیشگیری از جنگ‌های جهانی»، «اخلاق مثبت جهانی»، «پیمان مقدس در حوزه خانواده در ادیان اسلام و مسیحیت» و دیگر پروژه‌ها اشاره کرد که موفقیت و اعتبار علمی این همکاری‌ها را نشان می‌دهد. نمونه‌هایی از این آثار توسط دانشگاه پاپی سنت توماس در واتیکان مورد حمایت قرار گرفته و مهر تأیید بر همکاری مشترک فکری است.

گسترش گفت‌وگوی میان ادیان و افکار عمومی

صحاف کاشانی با بیان اینکه این برنامه‌ها، نقدهای مثبتی از سوی اندیشمندان غربی به همراه داشته است، افزود: بسیاری از آنان پس از آشنایی مستقیم با تعالیم و فرهنگ اسلام، متعجب شده و اذعان کرده‌اند که شناخت کافی و عمیقی از این دین نداشته‌اند.

او خاطرنشان کرد: برقراری فرصت‌های گفتگو، پرسش و پاسخ و تبیین عمیق‌تر، می‌تواند چشم‌اندازهای مثبتی در اصلاح ذهنیت‌ها و کاهش سوء تفاهم‌ها ایجاد کند. این برنامه‌ها راهی است برای شناخت واقعی و مبتنی بر تجربه، به جای روایت‌های یک‌سویه و غیرمستقیم.

او همچنین درباره برنامه‌ریزی برای دوره جدید این رویداد گفت: تلاش بر افزایش تعداد مشارکت‌کنندگان و توسعه آثار علمی مشترک و همکاری‌های بین‌المللی است. هدف این است که نتایج این همایش، در قالب آثار معتبر جهانی منتشر و به عنوان ابزار مؤثر برای تقویت گفت‌وگوی ادیان به کار گرفته شود.

صحاف کاشانی در پایان با اشاره به نقش آیت‌الله محمدتقی سبحانی در حمایت از این پروژه، افزود: برگزاری این همایش با حمایت و مشورت‌های ایشان، زمینه را برای تداوم فعالیت‌ها فراهم کرده است. امیدوارم این حرکت، گامی مؤثر در جهت توسعه فهم مشترک، تقویت ارتباطات میان اندیشمندان و تبیین جایگاه اخلاقی اسلام و مسیحیت در موضوع جنگ و صلح باشد.