کتابخانه‌های حوزوی باید به مراکز تولید و توسعه دانش تبدیل شوند

کتابخانه‌های حوزوی باید به مراکز تولید و توسعه دانش تبدیل شوند

پیامی ارزشمند در هفته کتاب و کتابخوانی از سوی آیت‌الله اعرافی

به گزارش روزباتو، متن کامل پیام آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور، به مناسبت هفته کتاب و کتابخوانی به شرح زیر است:

در اهمیت نقش کتابخانه‌ها در توسعه علمی و فرهنگی

بسم‌ الله‌ الرحمان‌ الرحیم

کتابداران، پژوهشگران و تمامی کسانی که در مسیر علم و معرفت گام برمی‌دارند، سلام علیکم.

هفته کتاب و کتابخوانی فرصتی است تا درک عمیق‌تری از نقش بنیادی کتابخانه‌ها در زندگی علمی انسان و همچنین در توسعه مراکز علمی و حوزه‌های علمیه داشته باشیم. این روزها، فرصتی است برای بررسی و بازشناسی وظایف و مسئولیت‌های نهادهای علمی در فراهم آوردن زمینه‌های رشد و توسعه کتاب و کتابخانه در شرایط و وضعیت‌های نوین. بی‌تردید، در سنت علمی حوزه‌های علمیه، کتابخانه تنها محلی برای جمع‌آوری و نگهداری آثار نیست، بلکه پشتوانه‌ای برای پژوهش، فضایی برای تعامل بین اندیشه‌ها و حلقه پیوند دهنده میان میراث علمی گذشتگان و تلاش‌های علمی و معرفتی نسل امروز است.

تاکید بر حفظ و نشر دانش

در این ارتباط، یادآور کلام نورانی امام صادق علیه‌السلام هستیم که فرمودند: «اکتب وبث عِلْمَکَ فِی إِخْوَانِکَ، فَإِنْ مِن فَأُورِثُ کُتُبَک بنیک؛ بنویس دانش خود را در میان برادرانت منتشر کن و کتاب‌های خود را به عنوان میراث به نسل آینده بسپار.» این سخن مهم، نه تنها بر اهمیت نشر علم تأکید دارد، بلکه مسئولیت انتقال سرمایه‌های علمی به نسل‌های بعدی را نیز یادآور می‌شود؛ مسئولیتی که بر عهده کتابخانه‌ها است و جایگاهی بی‌بدیل در تحقق آن دارند.

ضرورت ارتقای کتابخانه‌های حوزوی

در این مسیر، کتابخانه‌های حوزه‌های علمیه باید از مخازن صرف نگهداری منابع فرهنگی و علمی به مراکز فعال پشتیبانی و هدایت پژوهش‌ها تبدیل شوند. توسعه و به‌روزرسانی مجموعه‌ها، تقویت کتابخانه‌های تخصصی، ارتقای خدمات اطلاع‌رسانی و پژوهشی، بهبود زیرساخت‌های فنی و فناوری، و تأمین نیروی انسانی متخصص، از جمله اقداماتی است که تحقق آن‌ها نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند، حمایت مستمر و توجه جدی از سوی مدیران و مسئولان حوزه‌های علمیه است.

نقش مهم کتابداران و متخصصان علم اطلاعات

در این راه، نقش کتابداران و کارشناسان علم و دانش‌شناسی فراتر از وظیفه سازماندهی و نگهداری منابع است. آن‌ها با شناخت نیازهای علمی و پژوهشی مخاطبان، راهنمایی محققان و تسهیل دسترسی به ذخایر دانشی، نقش مهمی در پویایی جریان تحقیق و ارتقای سطح فعالیت‌های علمی ایفا می‌کنند. شایسته است که منزلت حرفه‌ای و تخصصی این خدمت‌گزاران ارزشمند، بیشتر ارج نهاده شده و فرصت بیشتری برای بهره‌برداری از دانش و توانمندی‌های آنان فراهم گردد.

پرورش فرهنگ مطالعه در متن زندگی علمی طلاب

پایانبخش، رشد و توسعه کتابخانه‌ها زمانی ثمربخش است که فرهنگ مطالعه در متن زندگی علمی طلاب، در کنار برنامه‌های آموزشی و پژوهشی، جایگاهی پایدار پیدا کند. پرورش طلابی با اندیشه‌ورزی، پرسشگری و قدرت تحلیل و استدلال، نیازمند گشودن افق‌های فراتر از متون درسی، تقویت مطالعات آزاد و مسئله‌محور، و ایجاد فرصت‌هایی مناسب برای آشنایی و انس با آثار علمی و معرفتی است. از این رو، معرفی کتاب‌های ارزشمند، ایجاد انگیزه برای مطالعه مستمر، و پیوند دادن فعالیت‌های آموزشی با عادت کتابخوانی، باید جزو اولویت‌های جدی مدارس و مراکز حوزوی باشد.

تأثیر فناوری‌های نوین بر مفهوم کتاب

موضوع دیگری که اهمیت ویژه‌ای دارد، تحول و انقلابی اساسی در مفهوم و دامنه کتاب است، که نتیجه پیشرفت‌های شگفت‌انگیز علوم شناختی و فناوری‌های هوشمند است. این تغییرات، ضرورت بازشناسی مفاهیم مربوط به کتاب، تحقیق و تولید علم، و همچنین بازسازی و راهبری تحولات در مسیر توسعه تحقیقات اسلامی و علوم مرتبط را دوچندان می‌سازد. افزون بر این، نقش راهبردی در احیای میراث مکتوب دینی، حفظ مواریث تاریخی، و شبکه‌سازی کتابخانه‌ها و سامانه‌های دیجیتال، وظایف و مسئولیت‌هایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

همگرایی در تعالی کتابخانه‌های حوزه‌های علمیه

امید است با اتحاد و هم‌افزایی مدیران، اساتید، کتابداران و متولیان امور علمی و فرهنگی حوزه‌های علمیه، جایگاه این مراکز بیش از پیش ارتقاء یافته و به کانون‌هایی فعال در تولید، تبادل و گسترش دانش تبدیل شوند. چنین فضایی، چراغ دانش و معرفت را فروزان‌تر خواهد کرد و مسیر تربیت عالمان و پژوهشگران آینده را هموارتر خواهد ساخت. در پرتو این حرکت، می‌توان از وضعیت موجود فراتر رفت و کاستی‌های فعلی را برطرف کرد.

تقدیر و امتنان در پیامی از طرف مدیر حوزه‌های علمیه

در پایان، مدیر حوزه‌های علمیه ضمن تبریک هفته کتاب و کتابخوانی، از تلاش‌ها و خدمات ارزشمند کتابداران، پژوهشگران، نویسندگان و تمامی فعالان عرصه ترویج فرهنگ مطالعه و نشر معرفت، صمیمانه قدردانی کرده و آرزوی توفیق روزافزون در ارتقای سطح علمی حوزه‌های علمیه و گسترش معارف اصیل اسلامی را از درگاه خداوند متعال مسئلت داشته است.