ایام فاطمیه سه دههای است که به یاد و عزاداری شهادت حضرت زهرا (س)، دختر پیامبر اسلام، برگزار میشود. درباره تاریخ دقیق ایام فاطمیه و شروع و پایان آن، در منابع شیعی دو روایت وجود دارد.
یکی از روایتها میگوید که شهادت حضرت زهرا (س) 75 روز پس از وفات پیامبر اکرم (ص) رخ داده است، که معادل 13 جمادی الاول است. دیگر روایت نیز بیان میکند که شهادت ایشان 95 روز پس از وفات پیامبر اکرم به وقوع پیوسته است، که معادل 3 جمادی الثانی است. این 20 روز را به عنوان ایام فاطمیه نامیدهاند.
درباره برگزاری مراسم عقد و عروسی در ایام فاطمیه، آیتالله مکارم شیرازی در پاسخ به این سؤالات توضیحاتی ارائه دادهاند. البته در این موضوع اختلاف نظرهایی وجود دارد و این پاسخها مربوط به آیتالله مکارم شیرازی است:
درباره طول دهه فاطمیه 45 روزه، ایشان میفرمایند که این مطلب صحت ندارد و دهه فاطمیه در واقع 20 روزه است.
درباره شروع دهه فاطمیه، ایشان توضیح میدهند که طبق روایات، دهه فاطمیه پس از شهادت حضرت زهرا (س) شروع میشود.
بنابراین، طبق این تفسیر، در ایام فاطمیه عموماً مراسم عقد و عروسی برگزار نمیشود. البته باید توجه داشت که این مسئله مربوط به باورها و عملکرد شخصی است و نمیتوان آن را به صورت عام و قطعی برای همه اعمال کرد. هر فردی میتواند در این باره بر اساس معتقدات و عقیده شخصی خود تصمیم بگیرد.
حدود دو دهه فاطمیه از سه روز 13 تا 15 جمادی الاول و سه روز 1 تا 3 جمادی الثانی است. در این ایام، مسلمانان به یاد شهادت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) و مراسم فاطمیه گرامی میدارند. در بین این دوره، برگزاری مراسم عقد و عروسی نیز با رعایت موازین شرعی ممکن است و مانعی ندارد.
درباره تعبیر “سیده النساء العالمین” برای حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)، این تعبیر از نظر برخی روایات آمده است. مسلمانان این عنوان را به او اطلاق دادهاند به عنوان سرور زنان جهان، با توجه به مقام و ارتباط وی با حضرت علی (علیهالسلام) و پسرانشان، به ویژه حضرت حسین (علیهالسلام).
از لحاظ قرآنی، هرچند نام حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) به صورت صریح در قرآن آمده نیست، اما برخی از روایات اهلبیت (علیهمالسلام) این موضوع را تأیید کردهاند. به عنوان مثال، آیه تطهیر (آیه 33 سوره احزاب) در اشاره به تطهیر اهلبیت (علیهمالسلام) نام حضرت فاطمه (سلاماللهعلیها) را مطرح کرده و به پاکیزگی و عظمت او اشاره دارد. همچنین در آیه مباهله (آیه 61 سوره آل عمران)، موقعیت خاصی از اهلبیت به عنوان آلیاسین به توجه مسلمانان قرار گرفته است.