معایب استفاده از هندزفری؛ زنگ خطری برای سلامت شنوایی شما

در دنیای امروز که موسیقی، پادکست‌ها و تماس‌های تلفنی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره شده، بسیاری از ما به هندزفری روی می‌آوریم تا تجربه‌ای شخصی‌تر داشته باشیم. اما این ابزارهای مفید می‌توانند چالش‌هایی برای سلامت گوش ایجاد کنند و حتی در صورت بروز افت شنوایی یا آسیب عصب شنوایی، فرد ناچار شود زودتر از انتظار به استفاده از سمعک فکر کند. معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی اغلب نادیده گرفته می‌شود، در حالی که می‌تواند منجر به مشکلات بلندمدت شود؛ از کاهش توانایی شنیدن صداهای روزمره گرفته تا احساس ناراحتی مداوم.

افت شنوایی ناشی از سروصدای بلند (NIHL)

وقتی صدای هندزفری بیش از حد بلند باشد، فشار صوتی بالا به سلول‌های مویی گوش داخلی آسیب می‌رساند و این سلول‌ها قابلیت ترمیم ندارند. مثلاً، اگر کسی روزانه چند ساعت با صدای 100 دسی‌بل موسیقی گوش کند، ممکن است بعد از مدتی متوجه شود که صداهای طبیعی محیط کم‌رنگ‌تر شده‌اند.

بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیش از یک میلیارد جوان و نوجوان در معرض خطر کم‌شنوایی تدریجی به دلیل استفاده نادرست از دستگاه‌های صوتی شخصی هستند. در تجربه‌های کلینیکی، اغلب می‌بینم بیمارانی که ابتدا با کاهش آستانه شنوایی روبرو می‌شوند و سپس به مشکلات جدی‌تری مانند کاهش حساسیت به صداهای طبیعی محیط می‌رسند. این آسیب معمولاً تدریجی است، اما برگشت‌ناپذیر؛ بنابراین، تنظیم حجم صدا از همان ابتدا ضروری است.

وزوز گوش (تینیتوس)

یکی از پیامدهای شایع استفاده طولانی‌مدت از هندزفری، ایجاد صداهای غیرواقعی در گوش است که معمولاً به صورت زنگ یا وزوز شنیده می‌شود. این حالت که در پزشکی «تینیتوس» نام دارد، نتیجه تحریک مداوم عصب شنوایی در اثر صدای بلند است و مغز را دچار سیگنال‌های نادرست می‌کند. چنین اختلالی می‌تواند یکی از جدی‌ترین معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی باشد.

تحقیقات نشان می‌دهد حدود 18 تا 23 درصد از کاربران هندزفری، وزوز گوش را تجربه می‌کنند، به ویژه اگر بیش از سه ساعت در روز با صدای بالا گوش دهند. مثالی که بارها دیده‌ام، جوانانی هستند که شب‌ها با هندزفری می‌خوابند و صبح با وزوز آزاردهنده بیدار می‌شوند، که این می‌تواند به کاهش کیفیت خواب به‌علت استفاده شبانه منجر شود. وبسایت رسمی Soundcore به عنوان یکی از شناخته شده ترین برندهای ایرپاد در مورد وزوز گوش ناشی از استفاده از ایرپادها می گوید:

هدفون به‌تنهایی باعث وزوز گوش نمی‌شود، اما صدای بلند و بیش‌ازحدی که از آن پخش می‌شود می‌تواند چنین مشکلی ایجاد کند. با این حال وزوز گوشی که بر اثر هدفون ایجاد می‌شود دائمی نیست و صدای زنگ یا سوت به‌تدریج پس از مدت کوتاهی کاهش یافته و از بین می‌رود.

حساسیت به صدا (هایپراکوزیس)

حالتی است که صداهای معمولی ناگهان آزاردهنده و دردناک به نظر می‌رسند، و این یکی از معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی است که کمتر به آن توجه می‌شود. وقتی گوش به صدای بلند عادت می‌کند، حساسیتش به صداهای عادی افزایش می‌یابد و این می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند.

برای مثال، بیمارانی که سال‌ها با هندزفری در محیط‌های پر سر و صدا کار کرده‌اند، اغلب از درد سر و میگرن ناشی از استفاده طولانی شکایت دارند. آمار نشان می‌دهد که حدود 1 در 8 کودک 6 تا 19 ساله به دلیل استفاده از هندزفری، علائم اولیه شنوایی حساس را نشان می‌دهد. این وضعیت می‌تواند با استراحت دادن به گوش‌ها بهبود یابد، اما اگر نادیده گرفته شود، به مشکلات پردازش شنیداری مغز تبدیل می‌شود.

عفونت‌های گوش

استفاده طولانی‌مدت از هندزفری و ایرپاد می‌تواند یکی از عوامل ایجاد عفونت گوش باشد، به‌ویژه زمانی که سری‌های سیلیکونی آن‌ها به‌طور منظم تمیز نشوند. این سری‌ها محیطی مرطوب و گرم ایجاد می‌کنند که شرایط مناسبی برای رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها فراهم می‌آورد. همچنین اگر این وسایل به‌صورت مشترک استفاده شوند، احتمال انتقال میکروب و افزایش خطر عفونت چند برابر می‌شود. بنابراین، رعایت بهداشت و شست‌وشوی منظم سری‌های سیلیکونی ضروری است تا از بروز مشکلاتی مانند عفونت و حتی تشدید معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی جلوگیری شود.

افزایش جرم گوش و انسداد مجرا

جرم گوش و انسداد یکی از معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. هندزفری‌های داخل گوشی، جرم طبیعی گوش را به عمق کانال فشار می‌دهند و باعث انسداد می‌شوند. این انسداد می‌تواند شنوایی را مختل کند و حتی به عفونت منجر شود. مثالی عملی: فردی که هر روز با هندزفری ورزش می‌کرد، پس از مدتی متوجه کاهش شنوایی شد و معلوم شد جرم انباشته شده است. برداشتن منظم جرم توسط متخصص، می‌تواند این مشکل را حل کند.

درد و خستگی گوش

به دلیل فشار مداوم هندزفری روی کانال گوش، درد و التهاب به‌مرور ایجاد می‌شود و این وضعیت می‌تواند همراه با خستگی شنوایی باشد. چنین مشکلاتی از جمله معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی به شمار می‌روند که معمولاً پس از استفاده طولانی‌مدت خود را نشان می‌دهند. در موارد دیده‌شده، بیمارانی که بیش از 4 ساعت متوالی هندزفری استفاده می‌کنند، اغلب از درد و التهاب گوش شکایت دارند. این خستگی می‌تواند به استرس شنوایی منجر شود و تمرکز را کاهش دهد. استراحت دادن به گوش‌ها هر ساعت، راه ساده‌ای برای جلوگیری است.

سرگیجه و اختلال در تعادل

به دلیل ارتعاشات و فشار صوتی ناشی از هندزفری، به‌ویژه در مدل‌های نویزکنسلینگ، سرگیجه و اختلال در تعادل گوش داخلی ممکن است ایجاد شود. این وضعیت بخشی از معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی محسوب می‌شود و می‌تواند با آسیب به ساختارهای حساس گوش داخلی، مشکل تعادل را تشدید کند. برای مثال، برخی بیماران پس از پروازهای طولانی با هندزفری، سرگیجه گزارش می‌کنند. اگرچه نادر است، اما در افرادی با سابقه مشکلات تعادلی، جدی‌تر می‌شود. انتخاب هندزفری‌های مناسب و محدود کردن زمان استفاده، کمک‌کننده است.

تأثیر بر عملکرد مغز و تمرکز

استفاده طولانی از هندزفری می‌تواند بر مغز تأثیر بگذارد و تمرکز را کاهش دهد، که این یکی از معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی است. صدای مداوم، مغز را خسته می‌کند و پردازش اطلاعات را سخت‌تر می‌سازد. تحقیقات نشان می‌دهد که listening بیش از 3 ساعت روزانه، می‌تواند خطر وابستگی به صدای بلند را افزایش دهد و تمرکز را کم کند. مثلاً، دانش‌آموزانی که با هندزفری مطالعه می‌کنند، اغلب از کاهش بهره‌وری شکایت دارند. تعادل بین استفاده و استراحت، کلیدی است.

آیا نوع هندزفری (سیمی یا بی‌سیم) در میزان آسیب‌رسانی تفاوت دارد؟

نوع هندزفری، سیمی یا بی‌سیم، تفاوت چندانی در آسیب شنوایی ندارد؛ هر دو می‌توانند معایب استفاده از هندزفری برای شنوایی را ایجاد کنند اگر حجم صدا بالا باشد. بی‌سیم‌ها ممکن است به دلیل راحتی، زمان استفاده را افزایش دهند، اما سیمی‌ها هم اگر کثیف باشند، عفونت ایجاد می‌کنند. در نهایت، عامل اصلی حجم و مدت است، نه نوع اتصال. انتخاب هندزفری با کیفیت خوب، فرقی نمی‌کند.

مدت زمان و شدت صدا: عوامل کلیدی در بروز آسیب‌های شنوایی ناشی از هندزفری

مدت زمان و شدت صدا، تعیین‌کننده اصلی آسیب هستند. طبق راهنمای سازمان جهانی بهداشت، سطوح صدا بالای 85 دسی‌بل برای بیش از 8 ساعت، خطرناک است.

برای انتقال بهتر، جدول زیر سطوح صدا و زمان امن را نشان می‌دهد:

این جدول بر اساس تحقیقات WHO است و نشان می‌دهد چگونه شدت صدا، زمان ایمن را کاهش می‌دهد.

چطور از آسیب‌های هندزفری به شنوایی خود جلوگیری کنیم؟

پیشگیری ساده است اگر عادت‌های درست را بسازید. اول، حجم را زیر 60 درصد حداکثر نگه دارید.

در اینجا چند نکته کاربردی:

• هر ساعت، 10 دقیقه استراحت دهید تا گوش‌ها بازیابی شوند.
• انتخاب هندزفری‌های نویزکنسلینگ باعث می‌شود نیاز کمتری به افزایش حجم صدا داشته باشید و گوش‌ها در برابر آسیب محافظت شوند.
• اگر علائم اولیه ظاهر شد، به متخصص مراجعه کنید؛ گاهی سمعک می‌تواند کمک کند.

واقعا استفاده از ایرپاد و هندزفری برای شنوایی مضر است؟

استفاده از ایرپاد و هندزفری به خودی خود مضر نیست، اما نحوه استفاده نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. وقتی صدا با حجم بالا و در مدت زمان طولانی به گوش برسد، می‌تواند به سلول‌های شنوایی در گوش داخلی آسیب بزند و مشکلاتی مانند وزوز گوش، کاهش شنوایی یا خستگی شنوایی ایجاد کند. همچنین استفاده مداوم بدون استراحت، باعث فشار روی کانال گوش و حتی عفونت‌های احتمالی می‌شود. بنابراین اگر صدا را در حد متوسط نگه دارید، زمان استفاده را محدود کنید و به بهداشت هندزفری توجه داشته باشید، خطر آسیب به شنوایی به حداقل می‌رسد.